كرده داير بر اين‌كه چنگيز چگونه « رسول چين را به [ نوشيدن ] شش ساغر جريمه كرد » داستان بزم و سرورهاى پطر كبير را به يادمان مىآورد . من - هون مزبور دربارهء گروه دوشيزگان نوازنده كه همه‌جا همراه خان مغول بوده‌اند نيز سخن مىگويد . در داستان سفر چان - چون نيز « 1 » از دوشيزگان ياد شده است . موضوع تأمين لشكريان و سركردگان و شخص خان از لحاظ كنيزكان هم بستر ، مانند ديگر امور امپراطورى با دقت و شدت نظم و سازمان يافته بوده « 2 » . چنگيز خان با حفظ كامل نيرو و استعداد عقلى خويش به كهولت رسيده بود و اين خود گواه بر آن است كه وى به آن درجه از فسق و فجور كه بازماندگانش مرتكب مىشدند نگرائيده بوده . استعداد عظيم چنگيز خان در سازمان دادن امور جالب منتهاى توجه است ، به ويژه اگر در نظر گيريم كه وى تا پايان عمر از هرگونه تحصيل و تعليم عارى بوده و جز مغولى به هيچ زبانى تكلم نمىكرده « 3 » و مسلما ساختمان امپراطورى در نظر وى فقط به صورت سلطه و حاكميت صحرانشينان فاتح بر اقوام با فرهنگ و متمدن تجسم يافته بوده - اقوامى كه به عقيدهء وى خداوند به مغولانشان سپرده بوده تا ايشان از كار ملوبان درآمد حاصل كنند و فقط بدين منظور آنان را حفظ كنند « 4 » .

--> ( 1 ) - ترجمهء كافاروف ، 273 ؛ sq 43 . Bretschneider , « Researches » , vol . I , p . ( 2 ) - جوينى ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 12 ؛ چاپ قزوينى ، I ، 24 . 417 - 416 . D ' Ohsson , « Histoire des mongols » , t . I , pp . ( 3 ) - جوزجانى ، ترجمهء راورتى ، II ، 1114 ؛ ( چاپ ناسائو - ليس ، 386 ) ( 4 ) - ماگاكيا ، ترجمهء پاتكانوف ، 11 ؛ ( چاپ بليك - فراى ، متن ، 300 ؛ ترجمه ، 301 ) .